ส่วนประกอบของน้ำนมแม่ แบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ

1. หัวน้ำนม (Colostrum)

 มีสีเหลืองข้น จำนวนไม่มากออกมาในระยะแรกๆหลังคลอด ประกอบด้วย

• สาร Beta-Carotene ทำให้น้ำนมมีสีเหลือง เปลี่ยนเป็นวิตามิน A ได้ (ช่วยบำรุงสายตาไง) 
• โปรตีน ส่วนใหญ่เป็น Secretary IgA เป็นภูมิคุ้มกันโรค 
• วิตามินที่ละลายในไขมัน 
• เกลือแร่ที่มีซิงค์ (zinc), โซเดียม (na), โปแตสเซียม (K) มากกว่านมแม่ระยะหลัง 
• น้ำตาลแล็คโตส ไขมัน วิตามินละลายน้ำน้อยกว่าระยะหลัง 

 

 2. น้ำนมระยะปรับเปลี่ยน (Transitional Milk)

เป็นน้ำนมที่ออกมาช่วงระหว่างหัวน้ำนมจนเป็นน้ำนมแม่ ตั้งแต่วันที่ 7-10 หลังคลอดไปจนถึง 2 สัปดาห์หลังคลอด

 

3. น้ำนมแม่ (Mature Milk)

ประกอบด้วย

• น้ำ 87% เพียงพอกับความต้องการของเด็ก
• โปรตีน มี 0.9% โดยเป็นเคซีน (Casein) 30-40 % และโปรตีนเวย์ (Whey) ที่ละลายน้ำได้ 70-80% (Whey ประกอบด้วย Alpha-lactalbumin และโปรตีนที่ช่วยต่อต้านเชื้อโรค ได้แก่ Lactoferin , Lysozyme , Secretary IgA) 
• ไขมัน มีกรดไขมันไม่อิ่มตัวมากกว่าอิ่มตัว และมีกรดไขมันที่จำเป็น คือ Linoleic acid และ Arachidonic acid และยังมี Prostaglandin (ช่วยย่อยอาหารและการเจริญของเซลลำไส้)  
• คาร์โบไฮเดรต มีแล็คโตส และ Oligosaccharide 
• วิตามินที่ละลายในไขมันเพียงพอ ส่วนที่ละลายในน้ำถ้าแม่ขาดในน้ำ นมก็อาจขาดได้ 
• เกลือแร่ จะมีน้อยกว่าในนมผสมทุกชนิด แต่เพียงพอกับความต้องการของทารก 
• เอนไซม์ช่วยดูดซึม เช่น Protease , Antiprotease, Amylase, Lipase 
• ฮอร์โมน เช่น GnRH , GRF , TRH , TSH 
• สารควบคุมการเจริญเติบโต (GROWTH FACTOR) ได้แก่ EGF, IGF-I, HMGFI, II, III, NGF 

 

ที่มา เอกสารประกอบการอบรมเรื่อง การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ สำหรับบุคลากรทางการแพทย์และการสาธารณสุข กองอนามัยครอบครัว

กระทรวงสาธารณสุข กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป์การพิมพ์ , 2536

ขอขอบคุณ คุณชุติมณฑน์ พันศิริ รวบรวมข้อมูลที่เป็นประโยชน์ค่ะ

ขอบคุณรูปภาพจาก อินเตอร์เน็ต